Мухолиф партиялар вакилларининг микрофон олдидаги давра сухбати

«Озод дехконлар» партиясининг мухолиф партиялар бирлашишдан олдин ажрашишлари керак деган баёнотига бошка мухолиф партияларнинг муносабатларини аниклаштириш ва умуман мухолифатнинг бугунги ўзбек жамиятидаги ижтимоий-сиёсий вазиятни кандай бахолашини билиш максадида Би-Би-си радиосининг ўзбек хизмати якинда «Бирлик» халк харакати партияси бош котиби Васила Иноятова, «Озод дехконлар» партияси ижроия котиби Нигора Хидоятова ва «Эрк» демократик партиясининг вакили Отаназар Орипов билан давра сухбати ўтказди. 24 июлда эфирга берилган бу сухбат 26 июлда яна такрорланди.

Би-Би-си мухбири:

— «Озод дехконлар»нинг бундай баёнот билан чикишлари сабаби нимада?

Н.Хидоятова:

— Бу баёнот кичик гурух ва мазхабларни такдим этувчи одамларга тааллуклидир. Улар кўп гап-сўз таркатишади, аммо амалда хеч нарса килишмайди. Бунда гап мухолифатнинг бирлаша олмаётгани устида эмас, балки бирлашишимизга халакит килаётган, 13 йил давомида бизни чалгитиб келган фитначилар хакида кетяпти ва бугун уларнинг кимлигини ўзимиз учун аниклаб олдик.

Мен доим «Бирлик» ва «Эрк» рахбарларига хурмат билан карашимни айтиб келганман. Шунча тазъйикларга карамасдан, уларнинг ўз гояларига содик колганлари учун хурмат киламан. Аммо ўзларингиз хам бирлашиш билан боглик кийинчиликларни бошдан кечираётганимиздан яхши хабардорсизлар. Шунинг учун биз шундай баёнот билан чикдик.

В.Иноятова:

— Мен бу баёнотни бир мавхум хужжат сифатида кабул килдим. Хозир, Ўзбекистон сайловлар арафасида турган мухим бир пайтда бизни бирлашишга эмас, таркалишга чакираётган «Озод дехконлар» партияси баёнотини жиддий кабул килиб бўлмайди, негаки унда сиёсий максад кўрсатилмаган.

Мен куни кеча АКШдан кайтдим. У ерда «Озод дехконлар» партияси рахбари бўлмиш Бобир ака Маликов билан сухбатда бўлдик ва бунда баъзи тортишувларга хам бордик… Биз хар кандай тарзда кон тўкилишига каршимиз… Шунинг учун биз Абдурахим Пўлатов ва Исмоил Дадажонов билан биргаликда Бобир акага шу масалада муносабат билдирганимизда, бундан бошка йўлимиз йўк, деган жавобни эшитдик. У кишига хозирги кунда «Бирлик» атрофида бирлашишни таклиф килдик, лекин бу таклифимиз маъкул келмади ва тортишганча ажрашишдик. Мен ўйлайманки, бу баёнот бизнинг ўша тортишувимиз натижаси ўларок бунёдга келган…

О.Орипов:

— Энг мухими, бу баёнотда илгари сурилган гоя, сиёсий фикр нимадан иборат? Унда Ленин формуласи сиёсий фикр килиб олинибди… Лекин Ленин формуласидаги энг бош элемент «бирлашмок учун» дейилган фикрдир. Умуман хозир шунака фикр, максад ва гоя кемтикликлари — биздаги ташкилотларга хос нарса. Бунинг сабабчиси — олиб борилаётган хозирги сиёсат: фикрлар курашини четга суриб кўйиш ва илож борича йўкка чикариш. Фикрни бемалол айтолмагандан кейин канака сиёсий кураш бўлсин?!

Шундан сўнг Би-Би-си мухбири мухолиф партиялар вакилларининг республикадаги ижтимоий-сиёсий вазиятга бўлган муносабатлари билан кизикди. Хусусан, улар якинда адлия вазири Абдусамат Полвонзода халкаро нодавлат ташкилотларини рўйхатга олиш тўгрисида гапирганида, биз четдан туриб Ўзбекистонда мухолифат кидирадиганларни сўрокка тутишимиз мумкин дея, мухолифат ва хорижий халкаро ташкилотларга килган ишорасига ўз муносабатларини билдирдилар. Масалан, В.Иноятова бундай деди:

— Бир матбуот анжуманида Ўзбекистон президенти Каримовнинг «Бирлик» халк харакати партиясини терроризмга ва бошка зўравонликларга аралашган деган гапига биз президент хам адашиши мумкин деган нуктаи назардан келиб чикиб, жиддий бахо бермаган ва жиддий муносабат билдирмаган эдик. Лекин президентнинг шу гапидан кейин бизнинг 2 фаолимиз ва «Эрк» партиясининг бир неча вакиллари камокка олиндилар. А.Полвонзоданинг чикишига нисбатан эса биз килган хатоимизни энди такрорламадик. Чунки унинг чикиши аслида Ўзбекистон рахбариятининг фикри бўлиб, мухолифатга килинган айни хужумдир. Биз А.Полвонзоданинг мухолифатни, айникса «Бирлик»ни 1990–91 йилларда баркарорликни бузганликда айблагани юзасидан Олий судга хусусий шикоят аризасини берганмиз… Олий суд бу ишни кўрмаслик учун ундан ўзини олиб кочяпти. Лекин биз яна бир неча марта Олий судга мурожаат килдик. Ва, албатта, Полвонзоданинг бу чикиши хар кандай конунбузарлик ва зўравонликдан бошка нарса эмаслигини исбот киламиз.