Чет эллардаги ватандошларини ҳимоя қилиш, “Бирлик”нинг таклифи билан Пўлат Охунни бу ишга тортиш ҳукуматнинг вазифасидир

Ўзбеклар эскидан муҳожирликни ёқтирмаган, ўз туғилган қишлоғи ёки шаҳридан узоққа кетмасликка ҳаракат қилган миллат бўлган бўлса керак. Руслар Марказий Осиёни босиб олгандан кейин ҳам сезиларли миграция бўлмаган. Албатта, кейинчалик коммунистик тузум дастидан мажбуран юртни тарк этганларни ҳисобга олмаганда.

Совет замонида ҳам Россиянинг йирик саноат марказларида, Сибирнинг янгидан ўзлаштирилаётган жойларида ҳамма миллат вакилларини кўплаб учратиш мумкин эди, аммо у ерларда ўзбеклар ёки бўлмаган ёки жуда оз бўлган.

Балки, буни халқ ўз ерида фаровон яшагани, четга чиқишга эҳтиёж туғилмагани билан тушунтириш мумкиндир. Балки, бу — туғилган ерига ўта боғлиқлик, ҳатто ибтидоийлик белгисидир. Буларни ўрганиш шу соҳадаги мутахассисларнинг иши. Нима бўлганда ҳам, факт фактлигича қолади: ўзбеклар ичида қадимдан оммавий муҳожирлик бўлмаган.

Аммо, Ўзбекистон мустақил бўлгандан кейин миллионлаб ўзбеклар бир бурда нон дардида чет элларга чиқиб кета бошладилар. Уларнинг асосий қисми Қозоғистон, Россия каби қўшни мамлакатларда экан, узоқларда ҳам ўзбеклар етарлича бор.

Миграция секин-аста бўлса, аввал чет элга келганлар у ерда ўрнашиб олсаю кейингиларга ёрдам берса, бу жараён катта муаммоларсиз ўтган бўларди. Аммо, ҳозирги ўзбекларнинг миграцияси денгиздаги шиддатли тўлқин каби амалга ошмоқда. Бу жараённи назорат остига олиш, у яратадиган талофатларни иложи борича камайтиришга интилиш миллатнинг тақдирини ўйлайдиганларнинг вазифасидир.

Айнан шу фикрлардан келиб чиққан “Бирлик” халқ ҳаракати ва унинг давомчиси “Бирлик” Партияси чет элда яшайдиган ватандошларнинг муаммолари билан шуғулланиш, шиддатли миграция тўлқинини бошқариш масаласини диққат марказида тутишга интилмоқда. Хусусан, “Бирлик” халқ ҳаракатининг 2003 йил 7 майда ўтказилган қурултойида қабул қилинган резолюциялардан бирига Абдураҳим Пўлатнинг таклифи билан қуйидаги сўзлар киритилган (бу резолюция «Ҳаракат» журналининг 2003 йил 2 (42) сонида ҳам эълон қилинган):

“Ўзбекистон аҳолисининг маълум қисмини давлатлараро шартномалар бўйича планли равишда ва давлатнинг ёрдами билан қўшни мамлакатларга миграция қилиш масаласини кун тартибига олиб келиш лозим.”

Табиий, биринчи навбатда ўзи ўтирган курси ғами билан яшаётган ўзбек ҳукумати бу таклиф билан қизиқмади. “Бирлик”нинг эса ҳозир бу йўналишдаги муаммолар билан шуғулланиш имкони йўқ эди.

Натижада, яна халқимиз азият чекмоқда. Ўзбек меҳнат муҳожирлари чет элларда сон саноқсиз муаммолар остида яшашмоқда. Ҳар ким ўз-ўзи билан овора. Миллат бу оғир аҳволда оёқда қолиш билан, ҳукумат ўз курсисини қўриқлаш билан.

Бу аҳвол давом этар экан, “Бирлик” Партияси раисининг 3 июль куни президент Ислом Каримга йўллаган мактуби мухолифат партиясининг ўз миллати олдида бурчини бажариш учун ҳаракатда эканлигини кўрсатмоқда.

Мухолифат лидери бу мактубида, ўзбек меҳнат муҳожирларининг оғир аҳволидан келиб чиқиб, ҳукуматни бу масала билан шуғулланишга чақирди. Чақириқ шунчаки расмиятчилик учун қилинмагани, унда бу кун учун ҳаётий аҳамиятга эга бўлган таклифлар айтилгани диққатга сазовордир.

Мактубнинг марказий таклифи қуйидагича: Ўзбекистонда чет эллик ватандошларнинг муаммолари билан шуғулланувчи вазирлик тузилсин, “Бирлик” Партияси раисининг ўринбосари Пўлат Охун вазир этиб тайинлансин.

Ўзбекистон президенти ва мавжуд ҳукумат бу таклифларни дарҳол қабул қилишини кутиш ножиддийлик бўларди. Аммо, тарих бир неча марта кўрсатганидек, “Бирлик”нинг таклифлари барибир амалга ошади, ҳукумат буни истаса ҳам, истамаса ҳам.

Аммо, миллионлаб ватандошларимизнинг муаммолари билан шуғулланадиган вазирликни бугуноқ яратиш фақатгина мавжуд ҳукуматнинг қўлида. Шу сабабли президент Ислом Карим ва мавжуд ҳукумат одамларини ўзбек миллати, қолаверса, виждонлари олдидага бурчларини бажаришга чақириш лозим.

Ҳукуматнингш ўзи бу каби таклифлар билан чиқишга қодир эмас экан, бундай ишларни бажарадиган мутахассислари йўқ экан, мухолифат билан мулоқот ва ҳамкорлик қилиши шарт. Мухолифат мулоқотдан, баъзибир талаблари бажарилса, ҳамкорликдан ҳам воз кечмаган ва кечмайди.

Ҳукумат мулоқот ўрнига бунинг тескарисини қилаётгани миллатимизнинг фожеасини кучайтиради, холос. Ҳукумат “Бирлик”нинг таклифи бўйича янги вазирлик тузиш ва вазирлик вазифасига Пўлат Охун каби сиёсатчини олиб келиш ўрнига, уни мамлакатдан чиқариб юбориш ҳаракатида. Унинг паспортини янгилаш каби оддий ишни бажариш ўрнига, ҳукумат 1,5 йилдан бери Пўлат Охуннинг Ўзбекистон фуқаролигини тан олмасдан келмоқда. Пўлат Охунга фуқароликни ҳукумат ёки президент берган эмас, Пўлат Охун шу тупроқда туғилган миллат фарзанди сифатида Ўзбекистон фуқаросидир. Уни фуқаролигини тан олмаслик, фуқароликдан чиқаришга ҳаракат қилиш жиноятдир.

Пўлат Охун каби сиёсатчилар Ўзбекистонни, миллатнинг тақдири билан боғлиқ масалаларни ҳал этишда иштирок этишлари шарт. Унга ҳозир қанчалик қийин бўлмасин, ғалаба у тарафда бўлади.

Жанубий Африкада Нелсон Манделлани нима азобларга солмадилар, аммо вақти келиб, у мамлакат президенти бўлди. Пўлат Охун билан ҳам айнан шундай бўлади.

Чет эллардаги ватондошларимиз масаласига қайтсак. Бу масала фақат ўзбеклар учун актуал эмас. Россия ҳукуматининг раҳбарлари расмий минбарлардан туриб, чет элда яшаётган ватандошларининг муаммолари билан шуғуланиш лозимлигини гапирмоқдалар ва амалий ишлар қилмоқдалар. Бугун рус матбуотида эълон қилинган сўровнома натижаларига кўра, бу мамлакатдаги 78 фоиз одам чет элда яшаётган ватандошларни ҳимоя қилиш лозим, деган фикрда экан. Сўралганларнинг 37 фоизи Россия бу масалада етарлича иш қилмаяпти, деб ҳисобласа, 53 фоизи — рус ҳукумати бу муаммо бўйича сиёсий ечимлар излаши кераклигини айтибди.

“Бирлик” эса, айнан сиёсий таклифлар билан чиқмоқда. Яъни, ҳукумат таркибида махсус вазирлик тузиш, ватандошларнинг чет элларда ташкилотланишига ёрдам бериш ва ҳоказолар.

Бу масала билан ўзбек мухолифат ичида ҳам фақат “Бирлик” шуғулланаётгани тасодифий бўлмаса керак. Бошқа гуруҳлар, минг афсуски, йиғи-сиғи ва дод-вой қилувчиларга айланишган. Улар “Бирлик” кўтарарётган миллат муаммоларини тушунишмаса ҳам ажаб эмас. Демак, мухолифатни “Бирлик”да бирлаштирш фикри фақат фикргина эмас, альтернативаси бўлмаган ечимдир.