Андижонлик “Собчак” қачонгача қамоқда ўтиради?

Исроил ака Холдоров билан 1989 йилда “Бирлик” халқ ҳаракатининг вилоятдаги йиғилишларидан бирида танишган эдим. Ўшанда у ўзини ўта теран фикрлари, ҳазилкашлиги ва шу билан бирга ўта камтарлиги билан, бошқалардан ажралиб турарди.

У вилоят Советига депутати бўлиб, у ерда “Бирлик” позициясидан туриб кураш олиб борган. Кенгашнинг йиғилишларида асосан мустақиллик ва шунга ўхшаш актуал масалаларни кўтариб, ўз фикрлари билан бошқа депутатларни лол қолдирар хамда ана шу усул билан барча депутатларга ҳам таълим берар эди. Ўта билимдонлиги ва ҳозиржавоблиги учун вилоят депутатлари хам уни “Собчак”деб атардилар.

2003 йилда Исроил ака умуртқасидан оғир жарроҳлик операциясини бошидан кечириб адашмасам тўрт ой ўз уйида ўрнидан турмай ётди. Ўрнидан турганидан сўнгра сафимизга қайтди ва курашга фаол киришди.

У характери жиҳатидан радикал демократ эди. Аммо у мухолифатни бош бўғинидаги интригаларни билмас, тузумни ўзгартириш учун курашда кимни байроғи остида бўлса хам тезроқ ўзгаришлар бўлишини истар эди. “Бирлик” қайтдан шаклланаётган даврда Исроил ака Андижон вилояти Андижон туман ташкилотига раис қилиб сайланди.

Кунлардан бир куни унга “Эрк” партиясининг Андижондаги бўлимига раис бўлишни таклиф қилишаётганини айтди, биз буни жиддий қабул қилмадик. Аммо кейин эшитсак, уни ўша раисликка тайинлашибди. Қандай йўл билан бўлса-да мухолифатни сафини тезроқ кенгайишини истарганимиз учун бу маслага ортиқча эътибор бериб ўтирмасликка қарор қилдик.

Кўп ўтмай Андижон воқеалари рўй берди, сўнг бирликчилардан бештамиз қамалдик.

Исроил ака эса Қирғизистонни Ўш шаҳрида қисқа муддат муҳожиротда яшашга мажбур бўлди. Аммо у ерда хам тинчгина ўтиргани йўқ, барча қочоқларни жамлаб имкониятидан ортиқроқ даражада кураш олиб борди десак, муболаға бўлмаса керак.

Бечора Исроил ака шунақанги эркчига айланиб кетган экан-ки, Андижон воқеалари муносабати билан пикетлар уюштирганда Салай Мадаминнинг расмини кўкрагига осиб олибди. Бу пикетларнинг оммавийлашиб кетишидан қўрққан Ўзбекистоннинг махсус органлари у билан алоҳида шуғуллана бошлаганга ўхшайди.

Кўп ўтмай у Ўшдан ўғирлаб кетилиб, Андижондаги бир хонадонда икки ой сақланган ва сўроқлар қилинган. Сўнгра турмага ўтказилган. Тергов давомида ҳам суд жараёнида ҳам ўзига қўйилаётган бирорта айбни тан олмаган.

Андижон вилояти суди томонидан барча мухолифатчиларга қўйилиши оддий ҳолга айланган моддалар — конституцион тузимга тажовуз қилиш, уюшган жиноий гуруҳлар тузиш, чегарани ноқонуний кесиб ўтиш ва бошқалар — билан айбланиб, 2007 йил 19 февралда 6 йилга озодликка маҳрум қилинди. У ҳозирда Навоий-29 қамоқхонада муддат ўтаябди.

Эшитишимизга қараганда, Андижон қамоқхонасида анчагина қийноқларни бошидан кечирган. У билан яқиндан алоқада бўлган кишиларнинг хабарига кўра, асли биология ўқитувчиси бўлган Исроил ака қамоқхонадаги дарахтларни парвариши билан ҳам шуғулланиб турар экан. Лекин бу лаёқати ҳам уни тез-тез изоляторларга ташланиб туришдан сақлаб қолмас экан.

Адашмасам ҳозир Исроил ака 60 ёшга кирди. Аммо уни тақдири, саломатлиги, қўйингки, бола-чақаси билан эркчи сафдошлари шуғулланаётганидан шубҳам бор.

Ватаним, халқим деб бутун бор кучини сарфлаган Исроил акадай инсонлар қачонгача қамоқда ўтираверади?

Акбарали Ориф
“Бирлик” Партияси Андижон вилоят ташкилоти етакчиларидан